على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1078
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
لام است . جذيذة ( jazizat ) ا . ع . پست و سويق . جذيل ( jozayl ) ا . ع . مصغر جذل بتصغير تعظيم المثل انا جذيلها المحكك يعنى من جذل ايشانم كه بعقل من شفا حاصل كنند چنان كه شتران گرگين . جذيم ( jazim ) ص . ع . بريده شده و قطع شده . جذيمة ( jazimat ) ا خ . ع . قبيلهاى از عبد القيس . و جذيمة الابرش ا خ : پسر مالك ابن فهم پادشاه حيره . جر ( jar ) ا . پ . شكاف و رخنه و چاك و شقاق ويژه شكاف در زمين و مغاك و خندق و زمين شكافته . و جر بستن و يا جر زدن و يا جر كندن : خندق كندن . و جر گسستن : خراب شدن خندق . جر ( jor ) ا . پ . زين اسب . جر ( jarr ) ا . ع . بن كوه و سوراخ كفتار و روباه و زنبيل و چيزى كه از سلاخهء عرقوب شتر سازند و در آن زنان گوشتى كه جهة ذخيره با توابل پزند گذارند و از دنبالهء هودج و جز آن آويزند و آن پيوسته جنبان باشد . و رسنى كه در ساز قلبه بندند . و ا خ . موضعى بحجاز در ديار اشجع . و عين الجر : شهرى بشام . و نيز . جر : باصطلاح نحو حركت زير . جر ( jarr ) ا . ع . جرة . جر ( jarr ) م . ع . جر الحبل و نحوه جرا ( از باب نصر ) : كشيد آن ريسمان و مانند آن را . و نيز جر : به نرمى راندن ستور . و روان چريدن شتر . و سوار شده گذاشتن ماده شتر را بچرا . و كفانيدن زبان شتر بچه تا شير نخورد . و نزادن ماده شتر بچه را يك ماه و يا چهل روز و يا دو ماه بعد از تمامى سال حمل . و نازادن ماديان بعد يازده ماه . و در گذشتن ولادت زن نه ماه را . وزير دادن كلمه را . و جر على نفسه و غيره جرا ( از باب نصر و سمع ) : گناه كرد بر نفس خود و جز آن . جرا ( jar ) ا . پ . نفقه و اخراجات و معاش گذران . جرا ( jer ) ا . پ . چراغ . جرا ( jar ) ا . ع . بهار جوانى و رونق زنانه . جرا ( jarran ) ا . ع . كلمهايست كه در استدامهء كارها استعمال مىكنند يق كان ذاك عام كذا و هلم جرا : بود در آن سال همچنين تا به اين هنگام كه ما در آن هستيم . جراء ( jar ' ) و ( jer ' ) ا . ع . كودكى دختران . جراء ( jer ' ) م . ع . جرى جريا و جراء . مر . جرى . و جارى مجاراة و جراء . مر . مجاراة . جراء ( jer ' ) ا . ع . ج . جرو و جرو و جرو . جراء ( jor ' ) ا . ع . دليرى . جرآء ( jora ' ) ع . ج . جرى . جراء ( jarr ' ) ا . ع . چابك و دونده بسرعت و سريع السير . جراءة ( jar at ) ا . ع . دليرى . جراءة ( jar at ) م . ع . جرء جراءة ( از باب كرم ) : دلير گرديد . جراءك ( jar ak ) و ( jarr ak ) ع . يق فعلت ذلك من جراءك او من جراءك : كردم اين كار را از بهر تو ( لغة فى جراك ) . جراب ( jer b ) ا . ع . انبان و خنور . ج : جرب و جروب و اجربة . و غلاف خايه . و درون چاه . و لقب يعقوب بزاز محدث . جراب ( jer b ) ص . ع . ج . جرب و ج ج . اجرب و جرباء و ج . جربان . و ج : جرب . جراب ( jor b ) ا . ع . كشتى خالى . و آبى به مكه . جرابه ( jar be ) ا . پ . جوراب ساق كوتاه . جرأة ( jor'at ) م . ع . دليرى نمودن . جراثيم ( jar sim ) ع . ج . جرثومة . جراجب ( jar jeb ) ا . ع . شتران بزرگ . جراجر ( jar jer ) ع . ج . جرجور . جراجر ( jor jer ) ا . ع . شتر بسيار بلند آواز و بسيار آب خوار . و آب با آواز . جراجم ( jar jem ) ا . ع . آواز شير در خيك . جراجمة ( jar jemat ) ا . خ . ع . گروهى از تازيان در جزيره . مر . خضارمة . و نبطيان شام را نيز جراجمة گويند . جراح ( jer h ) ا . ع . ج . جراحة . جراح ( jarr h ) ا . ع . از اعلام است . جراح ( jarr h ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه زخم دارها را مداوا مىكند و پرستارى مىنمايد و آنكه عالم بعلم جراحى باشد . جراحات ( jer h t ) ع ج . جراحة . جراحة ( jer hat ) ا . ع . خستگى و زخم . ج : جراح و جراحات . جراحت ( jar hat ) و ( jer hat ) ا . پ . - ماخوذ از تازى - زخم و ريش و خستگى و چرك وريم . و جراحت بهم رساندن : مبتلا بجراحت شدن و مجروح گشتن . و جراحت كردن : چرك كردن . جراحت بند ( jar hat - band ) ا . پ . پارچه و يا نوارى كه بدان زخم و جراحت را مىبندند . جراحت دوست ( jar hat - dust ) ص . پ . جراحت گزين . جراحت ديده ( jar hat - dide ) ص . پ . خسته و مجروح و كسى كه بسيار گرفتار